طبقه‌بندی تازه حفره‌های کشیدن دندان ملتهب و شیوع انواع آسیب

بیشترِ طبقه‌بندی‌های حفره‌ی کشیدنِ دندان، حفره‌ای «تازه و سالم» را فرض می‌گیرند؛ اما در عمل، بسیاری از حفره‌ها با درجاتی از التهابِ مزمن مواجه‌اند و الگویِ تخریبِ بافتِ سخت و نرم در آن‌ها متفاوت است. این مطالعه یک طبقه‌بندیِ تازه برایِ همین واقعیتِ بالینی پیشنهاد می‌کند.

روش

بر اساسِ مورفولوژیِ نقصِ استخوانی و بافتِ نرم، حفره‌های ملتهب به پنج نوع تقسیم شدند. شیوعِ هر نوع، در بررسیِ گذشته‌نگرِ بیمارانی که بینِ سال‌های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ تحتِ حفظ/بازسازیِ ریج در بیمارستانِ دندان‌پزشکیِ دانشگاهِ ملیِ سئول قرار گرفته بودند، محاسبه شد.

پنج نوع حفره

دو معیار طبقه‌بندی را می‌سازند: چند دیواره‌ی استخوانی باقی مانده، و آیا بافتِ نرم هم عقب نشسته یا نه.

• نوعِ I — حفره‌ی چهاردیواره، بدونِ تحلیلِ هیچ‌کدام از دیواره‌ها.
• نوعِ II — نقصِ سه‌دیواره: یکی از دیواره‌های باکال یا پالاتال/لینگوال تحلیل رفته، اما بدونِ عقب‌نشینیِ بافتِ نرم.
• نوعِ III — همان نقصِ سه‌دیواره، اما همراه با عقب‌نشینیِ بافتِ نرم.
• نوعِ IV-A — تخریبِ کمتر از ۵۰ درصدِ دیواره‌های باکال و پالاتال/لینگوال، ناشی از پریودنتیت یا ضایعه‌ی ترکیبیِ اندو-پریو، بدونِ نقصِ بافتِ نرم.
• نوعِ IV-B — تحلیلِ بیش از ۵۰ درصدِ طولِ ریشه در دیواره‌های باکال و پالاتال/لینگوال، بدونِ آسیبِ پروگزیمال. نتیجه یک نقصِ دودیواره با توانِ بازسازیِ بسیار ضعیف است.
• نوعِ V — تحلیلِ استخوان و عقب‌نشینیِ لثه در هر دو سمتِ باکال و پالاتال/لینگوال؛ آسیب از ۵۰ درصدِ ارتفاعِ دیواره فراتر می‌رود.

منطقِ ترتیب ساده است: هرچه از I به سمتِ V می‌رویم، شدتِ تخریب بیشتر و پیش‌بینی‌پذیریِ بازسازی کمتر می‌شود. نقطه‌ی تعیین‌کننده جایی است که بافتِ نرم هم درگیر شود — چون دیواره‌ی استخوانیِ ازدست‌رفته را می‌توان با پیوند بازسازی کرد، اما بازگرداندنِ لثه‌ی عقب‌نشسته کارِ به‌مراتب دشوارتری است.

یافته‌ها

حفره‌ها به انواعِ I، II، III، IV (زیرگروه‌های A و B) و V دسته‌بندی شدند؛ شدتِ تخریبِ استخوان و بافتِ نرم از نوعِ I به سمتِ V افزایش و پیش‌بینی‌پذیریِ بازسازی کاهش می‌یابد. بررسیِ گذشته‌نگر نشان داد اکثریتِ قریب‌به‌اتفاقِ کیس‌های ارجاع‌شده برایِ حفظِ ریج (۸۶.۸۷٪) در واقع از نوعِ IV بودند — یعنی تخریبِ پیشرفته‌ی استخوانِ آلوئولار.

شیوع به تفکیک، از ۲۹۷ حفره

• نوعِ IV — ۸۶.۸۷٪ (۲۵۸ از ۲۹۷)
• نوعِ II — ۴.۷۱٪ (۱۴ از ۲۹۷)
• نوعِ V — ۴.۰۴٪ (۱۲ از ۲۹۷)
• نوعِ III — ۲.۳۶٪ (۷ از ۲۹۷)
• نوعِ I — ۲.۰۲٪ (۶ از ۲۹۷)

این توزیع بسیار نامتوازن است و پیامِ اصلیِ مقاله در همین است: حفره‌ی چهاردیواره‌ی سالم — همان چیزی که بیشترِ ادبیاتِ علمی درباره‌اش نوشته شده — در بالینِ واقعی کمترین فراوانی را دارد (۲ درصد)، در حالی که پژوهش‌های حفظِ ریج عمدتاً بر همان بنا شده‌اند. یعنی شکافی میانِ آنچه مطالعه می‌شود و آنچه درمان می‌شود وجود دارد.

پروتکلِ درمانیِ به‌کاررفته

در نقص‌های محدودتر، بلافاصله پس از کشیدنِ دندانِ بیمار و دبریدمانِ دقیقِ محل، پیوندِ بدونِ فلپ با استخوانِ گاویِ دپروتئینه‌شده‌ی حاویِ ۱۰ درصد کلاژن انجام و دهانه‌ی حفره با ماتریکسِ کلاژنی پوشانده و با بخیه‌ی متقاطع تثبیت شد. در نقص‌های گسترده‌تر، پس از بالا بردنِ فلپ، همان ماده‌ی پیوندی به‌کار رفت و روی ناحیه غشای کلاژنیِ طبیعی قرار گرفت.

زمینه: چرا حفره اصلاً تحلیل می‌رود

مقاله برایِ زمینه‌سازی به مطالعاتِ پیشین ارجاع می‌دهد — این ارقام یافته‌ی این پژوهش نیستند و به منابعِ دیگر تعلق دارند: بیشترِ تحلیلِ استخوان در سه ماهِ نخست پس از کشیدنِ دندان رخ می‌دهد و به حدودِ ۵۰ درصد کوچک‌شدنِ ابعادی و به‌طورِ میانگین ۶.۱ میلی‌متر کاهشِ باکو-لینگوال می‌انجامد؛ و در کاشتِ فوری، تحلیلِ افقیِ گزارش‌شده حدودِ ۵۶ درصد در سمتِ باکال و ۳۰ درصد در سمتِ لینگوال بوده است.

آنچه این مطالعه نشان نمی‌دهد

• این یک طبقه‌بندی به‌همراه بررسیِ شیوع است، نه مقایسه‌ی درمان‌ها. هیچ گروهِ کنترلی وجود ندارد و مقاله نشان نمی‌دهد که کدام تکنیک در کدام نوع حفره نتیجه‌ی بهتری می‌دهد — فقط پیشنهادِ رویکردِ متناسب را مطرح می‌کند.
• داده گذشته‌نگر و تک‌مرکزی است، از یک بیمارستانِ دانشگاهیِ ارجاعی. بیمارانی که به چنین مرکزی ارجاع می‌شوند طبیعتاً موارد دشوارترند، پس شیوعِ ۸۶.۸۷ درصدیِ نوعِ IV احتمالاً بیش از شیوعِ آن در یک مطبِ عمومی است. این یک سوگیریِ ارجاع است و باید در تفسیر لحاظ شود.
• هیچ پیامدِ درمانی (بقایِ ایمپلنت، حجمِ استخوانِ به‌دست‌آمده، نرخِ عارضه) به تفکیکِ نوعِ حفره گزارش نشده است.
• طبقه‌بندی اعتبارسنجیِ بین‌مشاهده‌گر ندارد: آزموده نشده که دو جراحِ مستقل یک حفره را به یک نوع نسبت می‌دهند یا نه.

تضادِ منافع

نویسندگان اعلام کرده‌اند که هیچ تضادِ منافعِ بالقوه‌ای مرتبط با این مقاله وجود ندارد.

جمع‌بندی بالینی

در عمل، «حفره‌ی تازه‌ی ساده» استثناست، نه قاعده — بیشترِ بیمارانی که برایِ حفظِ ریج مراجعه می‌کنند، حفره‌ای با تخریبِ پیشرفته دارند. شناساییِ زودهنگامِ نوعِ حفره، انتظاراتِ درمانی را واقع‌بینانه‌تر می‌کند و انتخابِ متریال و تکنیکِ مناسب را هدایت می‌کند.

کاربردِ فوریِ این طبقه‌بندی، زبانِ مشترک است: وقتی جراح، پروتزیست و بیمار درباره‌ی «نوعِ IV-B» صحبت می‌کنند، هر سه می‌دانند که با نقصی دودیواره و توانِ بازسازیِ ضعیف روبه‌رو هستند — و گفت‌وگو درباره‌ی زمان، هزینه و احتمالِ موفقیت از همان ابتدا واقع‌بینانه شروع می‌شود.