زاویهٔ اِمرجنسِ پروتز و حفظِ استخوانِ حاشیه‌ای؛ مطالعهٔ سه‌ساله

شکل و زاویهٔ «پروفایلِ اِمرجنسِ» پروتز (زاویهٔ میانِ محورِ ایمپلنت و رخِ خروجیِ پروتز از لثه) می‌تواند بر بهداشت و پایداریِ بافتِ پیرامونِ ایمپلنت اثر بگذارد. این مطالعه، رابطهٔ این زاویه را با حفظِ استخوانِ حاشیه‌ای بررسی می‌کند.

هدف مطالعه

سنجشِ تغییراتِ استخوانِ حاشیه‌ای پیرامونِ ایمپلنت‌هایی که با زوایای مختلفِ پروفایلِ اِمرجنس ترمیم شده‌اند.

روش

بیمارانِ دارای پروتزِ ثابتِ متکی بر ایمپلنت به‌مدتِ سه سال پیگیری شدند. سطحِ استخوانِ حاشیه‌ای هنگامِ نصبِ پروتز (t0) و در سه‌سالگی (t1) اندازه‌گیری و تغییرِ آن سنجیده شد. دو گروه در نظر گرفته شد: زاویهٔ بیش از ۳۰ درجه و کمتر از ۳۰ درجه.

در مجموع ۷۴ بیمار و ۳۱۲ ایمپلنت واردِ تحلیل شدند. دو گروه به‌خوبی از هم جدا بودند: میانگینِ زاویه در گروهِ نخست ۴۵ ± ۴ درجه و در گروهِ دوم ۲۲ ± ۷ درجه. علاوه بر استخوان، شاخص‌های بافتِ نرمِ پیرامونِ ایمپلنت — شاخصِ خون‌ریزیِ اصلاح‌شده (MBI) و شاخصِ پلاک (PI) — نیز ارزیابی شدند.

یافته‌ها

نتیجه یک یافته‌ی منفیِ روشن است: میانگینِ تغییرِ سطحِ استخوانِ حاشیه‌ای در گروهِ زاویه‌ی باز ۰.۰۶ ± ۰.۰۹ میلی‌متر و در گروهِ زاویه‌ی بسته ۰.۰۶ ± ۰.۱۰ میلی‌متر بود — عملاً یکسان. تفاوت از نظرِ آماری معنادار نبود (p = ۰.۹۶۹).

دو نکته این یافته را قوی‌تر می‌کند. نخست، دو گروه واقعاً از هم متمایز بودند (۴۵ درجه در برابرِ ۲۲ درجه)، پس نبودِ تفاوت ناشی از هم‌پوشانیِ گروه‌ها نیست. دوم، مقدارِ تغییرِ استخوان در هر دو گروه بسیار کم بود (شش صدمِ میلی‌متر در سه سال) — یعنی نه‌تنها تفاوتی نبود، بلکه هیچ‌کدام از دو گروه بازجذبِ معناداری نداشتند.

شرطی که نباید حذف شود

نتیجه‌گیریِ نویسندگان یک قیدِ مهم دارد: زاویه‌ی اِمرجنس بر تغییرِ استخوانِ حاشیه‌ای اثر نمی‌گذارد در ایمپلنت‌هایی که اتصالِ داخلیِ مخروطیِ پایدار و جابه‌جاییِ پلتفرم دارند.

این قید تعیین‌کننده است. ادبیاتِ پیشین در برخی موارد زاویه‌ی خروجِ تند را با پری‌ایمپلنتیت مرتبط دانسته است؛ این مطالعه آن ارتباط را رد نمی‌کند، بلکه می‌گوید در حضورِ یک اتصالِ آب‌بندِ مخروطی با جابه‌جاییِ پلتفرم، عاملِ زاویه دیگر تعیین‌کننده نیست. به بیانِ دیگر، طراحیِ اتصال ممکن است اثرِ هندسه‌ی پروتز را بپوشاند.

آنچه این مطالعه نشان نمی‌دهد

• طراحی گذشته‌نگر است؛ زاویه‌ی اِمرجنس انتخاب نشده بلکه اندازه‌گیری شده، و می‌تواند با عواملِ دیگری (عمقِ جای‌گذاری، ضخامتِ بافت، موقعیتِ دندان) هم‌بسته باشد.
• یافته مشروط به نوعِ اتصال است و به ایمپلنت‌های با اتصالِ تخت یا بدونِ جابه‌جاییِ پلتفرم تعمیم‌پذیر نیست.
• پیامد فقط سطحِ استخوان است. شاخص‌های بافتِ نرم اندازه‌گیری شده‌اند اما نتیجه‌ی آن‌ها در چکیده گزارش نشده؛ همچنین بروزِ پری‌ایمپلنتیت، کیفیتِ بهداشتِ قابلِ‌دسترس و رضایتِ زیبایی سنجیده نشده‌اند.
• پیگیری سه سال است — کوتاه‌تر از بازه‌ای که مشکلاتِ ناشی از دشواریِ بهداشت معمولاً در آن بروز می‌کنند.
• «نبودِ تفاوتِ معنادار» با «اثبات نبودِ تفاوت» یکی نیست، هرچند در اینجا برابریِ میانگین‌ها (۰.۰۶ در برابرِ ۰.۰۶) شواهدِ نسبتاً قوی‌ای برایِ هم‌ارزی است.

جمع‌بندی بالینی

در ایمپلنت‌هایی با اتصالِ مخروطیِ داخلی و جابه‌جاییِ پلتفرم، زاویه‌ی پروفایلِ اِمرجنس — دستِ‌کم تا حدودِ ۴۵ درجه — بر حفظِ استخوانِ حاشیه‌ای در سه سال اثری نداشت. این به طراحِ پروتز آزادیِ عملِ بیشتری می‌دهد تا شکلِ خروج را بر پایه‌ی نیازِ زیبایی و پروفایلِ بافتِ نرم انتخاب کند، بدونِ نگرانی از بازجذبِ استخوان.

این یافته با دو مشاهده‌ی دیگر در همین بایگانی هم‌خوان است: پایداریِ سطحِ استخوان در ایمپلنت‌های زیرستیغی با اتصالِ مخروطیِ ۵ درجه و اثرِ جابه‌جاییِ پلتفرم بر رفتارِ بافتِ نرم در سه سال. هر سه به یک نتیجه اشاره می‌کنند: کیفیتِ آب‌بندیِ اتصال، متغیرِ مسلط است.