مقایسه دقت پنج اسکنر داخل‌دهانی در ثبت اسکن‌بادی ایمپلنت

در جریان کاریِ دیجیتالِ پروتز، نخستین گام «اسکنِ داخل‌دهانی» است که سطحِ دهان را به یک «مش» (سطحِ سه‌بعدی) تبدیل می‌کند. برای ایمپلنت، قطعه‌ای به‌نامِ «اسکن‌بادی» روی ایمپلنت بسته می‌شود تا موقعیتِ آن ثبت شود. دقتِ این ثبت، مستقیماً بر برازشِ پروتزِ نهایی اثر می‌گذارد.

هدف مطالعه

مقایسه‌ی قابلیتِ اعتمادِ پنج اسکنر داخل‌دهانی در ثبتِ اسکن‌بادیِ ایمپلنت و سنجشِ هم‌خوانیِ ابعادیِ میانِ مشِ اسکن‌شده و فایلِ کتابخانه‌ای (مرجع) آن.

روش

روی یک کستِ گچیِ فک بالای کاملاً بی‌دندان با شش آنالوگِ ایمپلنت و اسکن‌بادی، با پنج اسکنرِ مختلف (PRIMESCAN، CS 3700، MEDIT i-500، iTero 5D و Emerald S) هرکدام ده اسکن گرفته شد. سپس مش‌ها در نرم‌افزارِ مهندسیِ معکوس روی فایلِ مرجع منطبق و انحرافِ آن‌ها به‌صورت کمی و کیفی ارزیابی شد.

همه‌ی اسکن‌ها در شرایطِ محیطیِ یکسان انجام شد: دمای ثابتِ ۲۲ درجه، رطوبتِ کنترل‌شده‌ی ۴۵ درصد و نورِ محیطیِ ثابت، بدونِ تداخلِ منابعِ نورِ بیرونی. تحلیل با مدلِ اثراتِ مختلطِ خطی انجام شد و برای کاهشِ خطای نوعِ اول، سطحِ معناداری روی p < ۰.۰۱ تنظیم شد.

یافته‌ها

بیشترین هم‌خوانی (کمترین انحراف) به PRIMESCAN تعلق داشت (میانگین ۲۵.۵ میکرون)، سپس CS 3700 (۲۷ میکرون)؛ تفاوتِ این دو معنادار نبود.

رده‌بندی کامل

میانگینِ انحرافِ مطلق برحسبِ میکرومتر:

• PRIMESCAN — ۲۵.۵ ± ۵.۰
• CS 3700 — ۲۷.۰ ± ۴.۳
• MEDIT i-500 — ۲۹.۸ ± ۴.۸
• iTero Elements 5D — ۳۴.۲ ± ۹.۳
• Emerald S — ۳۸.۳ ± ۷.۸

تفاوتِ دو ردیفِ نخست معنادار نبود (p = ۰.۱۲۳۵)، اما هر دوی آن‌ها به‌طورِ معناداری از سه اسکنرِ بعدی هم‌خوانیِ بالاتری داشتند (p < ۰.۰۰۰۱ در برابرِ MEDIT، iTero و Emerald S؛ و CS 3700 در برابرِ MEDIT با p = ۰.۰۰۰۴). تفاوتِ میانِ خودِ سه اسکنرِ پایینِ جدول نیز معنادار بود.

جهتِ خطا هم مهم است، نه فقط اندازه‌اش

یافته‌ی کیفیِ مقاله شاید کاربردی‌تر از خودِ رده‌بندی باشد: انحرافِ اسکنرها جهت و الگویِ متفاوتی داشت.

• در PRIMESCAN، iTero 5D و Emerald S، مشِ اسکن‌شده درونِ فایلِ کتابخانه‌ای قرار می‌گرفت — یعنی اسکنر اسکن‌بادی را کوچک‌تر از واقع ثبت می‌کرد.
• در CS 3700 برعکس بود: فایلِ کتابخانه‌ای درونِ مش قرار می‌گرفت — یعنی ثبتِ بزرگ‌تر از واقع.
• در MEDIT i-500 حالتِ درهم‌رفتگی دیده شد، بدونِ جهتِ مشخصی برای انحراف.

خطای سیستماتیک با جهتِ مشخص، در نرم‌افزارِ طراحی تا حدی قابلِ جبران است؛ خطای بدونِ جهتِ مشخص این‌طور نیست. به همین دلیل، اسکنری با انحرافِ میانگینِ اندکی بیشتر اما جهتِ ثابت، می‌تواند در عمل قابلِ‌اتکاتر از اسکنری با میانگینِ بهتر ولی رفتارِ نامنظم باشد.

نکته‌ی دیگر: حتی با یک اسکنرِ ثابت، اسکن‌بادی‌های مختلفِ همان کست نتایجِ معناداری متفاوت دادند. یعنی موقعیتِ اسکن‌بادی در قوسِ فکی نیز بر دقت اثر می‌گذارد، نه فقط انتخابِ دستگاه.

آنچه این مطالعه نشان نمی‌دهد

• مطالعه برون‌تنی است و روی کستِ گچی انجام شده. بزاق، حرکتِ زبان و گونه، بازتابِ بافتِ نرم و محدودیتِ بازکردنِ دهان هیچ‌کدام حضور ندارند و همگی دقتِ واقعی را کاهش می‌دهند.
• آنچه سنجیده شده هم‌خوانیِ یک اسکن‌بادیِ منفرد با فایلِ کتابخانه‌ای است، نه دقتِ موقعیتِ نسبیِ ایمپلنت‌ها نسبت به هم — که برایِ برازشِ پروتزِ تمام‌فک تعیین‌کننده‌تر است.
• هیچ پیامدِ بالینی (برازشِ پروتزِ ساخته‌شده، نرخِ نیاز به اصلاح) اندازه‌گیری نشده.
• نسخه‌ی نرم‌افزاریِ دستگاه‌ها متعلق به زمانِ مطالعه (۲۰۲۰) است؛ نسخه‌های بعدی می‌توانند عملکردِ متفاوتی داشته باشند.

جمع‌بندی بالینی

انتخابِ اسکنر بر دقتِ ثبتِ موقعیتِ ایمپلنت اثرِ معناداری دارد، اما تفاوتِ میانِ بهترین و بدترین دستگاه در این آزمون حدودِ ۱۳ میکرومتر است — عددی که باید کنارِ سایرِ منابعِ خطا در زنجیره‌ی دیجیتال سنجیده شود، نه به‌تنهایی.

مطالعه‌ی مکملی در همین بایگانی همین پرسش را برایِ ۱۲ اسکنر و در اسکنِ تمام‌فکِ ایمپلنتی بررسی کرده است و نشان می‌دهد وقتی کلِ قوس سنجیده شود، دامنه‌ی خطا به‌مراتب بزرگ‌تر می‌شود.

چگونه این نتیجه را در تصمیم بالینی بخوانیم؟

۱. جمعیت و مداخله

ابتدا بررسی کنید بیماران، ناحیهٔ درمان، نوع استخوان، پروتکل جراحی و قطعهٔ استفاده‌شده تا چه اندازه با کیس شما هم‌خوان است.

۲. پیامد اصلی

نتیجه را فقط برای همان پیامدی تفسیر کنید که مطالعه اندازه گرفته است؛ پایداری اولیه، سطح استخوان یا دقت جای‌گذاری لزوماً معادل بقای بلندمدت نیست.

۳. مرز تعمیم

حجم نمونه، مدت پیگیری، طراحی مطالعه و منبع تأمین مالی را کنار اندازهٔ اثر ببینید و از تعمیم نتیجه به همهٔ بیماران یا همهٔ سیستم‌ها پرهیز کنید.